Mama przytulająca noworodka w łóżku

Skład mleka kobiecego

Mleko matki jest wyjątkowym pokarmem, który nie ma idealnych zamienników. Zawiera w sobie minerały i składniki niezbędne dla zdrowia oraz prawidłowego rozwoju dziecka. Ze względu na to, tak ważne jest, byś stosowała schemat żywienia naturalnego, szczególnie przez pierwsze pół roku życia maluszka, a także podczas rozszerzania diety dziecka – nawet do drugiego roku życia. Jaki jest skład mleka kobiecego? 

Właściwości mleka matki

Czym jest siara, czyli pierwsze mleko kobiety? Z czego się składa?

Tuż przed porodem w twoich piersiach pojawia się siara – początkowe mleko dla noworodka. Jaki jest skład siary –  tego pierwszego mleka kobiecego? Siara pełna jest protein, witaminy A i chlorków. Ma wysoko stężone białko, sole mineralne oraz leukocyty. Mimo, że jej ilość jest niewielka i wydala się przez 3-4 dni po porodzie, to w wystarczającym stopniu zaspokaja potrzeby noworodka.

Siara nie jest tym samym co właściwe mleko kobiece, oprócz innego składu ma także inną funkcję. Zawiera przeciwciała, które wyścielają nabłonek jelitowy malca i tym samym chronią przed alergenami oraz drobnoustrojami. Zawiera również mniej tłuszczy i węglowodanów od mleka właściwego, więc jest lekkostrawna, a nawet przeczyszczająca, i doprowadza do właściwego wydalania smółki przez dziecko.

Skład mleka kobiecego – właściwe mleko matki

Ponad 70% składu mleka kobiecego stanowi woda, która chroni malca przed odwodnieniem. Reszta to niezbędne dla dziecka: 

  • tłuszcze (dostarczają energii), 
  • białka (potrzebne do procesów biochemicznych, w tym laktoferyna wspomagająca przyswajalność żelaza i budująca odporność), 
  • węglowodany (wspomagają funkcje przewodu pokarmowego), 
  • witaminy, 
  • enzymy ułatwiające trawienie (dzięki nim dziecko rzadziej cierpi na kolki oraz problemy ze strony układu pokarmowego).

Problemy z mlekiem kobiecym – zmiana właściwości i składu.

Mleko kobiece potrafi się zmieniać nawet w trakcie jednego karmienia. Na początku jest rzadkie, wodniste i zawiera duże stężenie laktozy, przez co dostarcza energii. Po czasie gęstnieje i zmienia kolor, a wszystko przez tłuszcz oraz białko w nim zawarte.

Bardzo istotne jest, by dziecko ssało pierś, aż zostanie ona całkowicie opróżniona z mleka. Dzięki temu, dostarczy sobie wszystkich niezbędnych składników. Szybkie oderwanie malca i ponowne przystawianie powoduje nadmiar laktozy (cukru).

Skład mleka kobiecego jest zależny od pory roku, dnia oraz kilku innych czynników. W nocy zawiera więcej tłuszczu, stąd możesz odczuć, że maluch szybciej się najada i dłużej śpi. Latem zaś gwarantuje lepsze nawodnienie dziecka podczas upałów, tak by nie trzeba było dodatkowo podawać wody dziecku.

W przypadku niemowlaków, laktacja działa także wspomagająco. Mleko kobiece, należące do mamy wcześniaka jest bogate w duże ilości naturalnego białka potrzebnego do prawidłowego rozwoju dziecka.


Karmienie mieszane – wszystko co musisz wiedzieć

Mama karmiąca dziecko butelką

Czym jest karmienie mieszane?

Karmienie dziecka wyłącznie piersią przez co najmniej pierwsze 6 miesięcy jego życia jest dla niemowlaka najkorzystniejsze, jednak czasami istnieją sytuacje kiedy z pewnych powodów do diety dziecka włączamy mleko modyfikowane. Jednoczesne karmienie piersią oraz mlekiem z butelki nazywamy karmieniem mieszanym. Karmienie mieszane jest zdecydowanie mniej popularne niż karmienie tylko piersią lub tylko butelką, ale może okazać się lepszym rozwiązaniem niż całkowite przejście na mleko modyfikowane. W końcu niemowlę nadal karmione jest piersią matki – uzupełnianą, a nie zastępowaną butelką!

Karmienie mieszane to nic innego jak jednoczesne karmienie niemowlaka piersią oraz butelką (w której może znajdować się odciągnięty pokarm lub mleko modyfikowane). Warto wiedzieć, że taki sposób karmienia niemowlaka nie jest zalecany od razu po porodzie. Najlepiej byłoby, aby dziecko przez pierwsze pół roku swojego życia było karmione wyłącznie piersią, by mogło nabyć odpowiedni mechanizm ssania. Pobieranie pokarmu z butelki jest dla niemowlaka o wiele łatwiejsze, niż pobieranie pokarmu z piersi, dlatego gdy za szybko przyzwyczaimy malucha do butelki, może się okazać, że nasz niemowlak nie będzie już chciał wrócić do piersi.

Istnieją różne sytuacje, które mogą sprawić, że nie będziemy w stanie zapewnić naszemu dziecku wyłącznego karmienia piersią w pierwszym półroczu, wtedy jednak niezbędna będzie konsultacja z lekarzem, w celu odnalezienia właściwego rozwiązania.

Na karmienie mieszane mamy decydują się z różnych powodów. Jednym z nich jest np. powrót mamy do pracy. Gdy dziecko zostaje pod opieką taty lub innego członka rodziny np. babci, bardzo ważne jest, aby zapewnić mu pokarm na ten czas. Jeżeli nie mamy możliwości karmienia dziecka bezpośrednio piersią, karmienie mieszane może świetnie zdać egzamin. Dziecko podczas nieobecności mamy może być wtedy karmione wcześniej odciągniętym pokarmem. Jeśli zaś chcemy podzielić obowiązki związane z nocnym karmieniem razem z tatą, pamiętajmy, że nasz organizm może przestać produkować mleko w nocy, dlatego jeśli będziemy chciały powrócić do karmienia piersią w nocy, może to być bardzo trudne.

Jeśli decydujemy się na włączenie mleka modyfikowanego do diety dziecka, powinnyśmy skonsultować się z lekarzem pediatrą, aby dokonać właściwego wyboru, uwzględniając wszelkie kwestie zdrowotne.

Karmienie mieszane powinno być wprowadzane świadomie i na konkretnych zasadach. Karmienie butelką może być dla mamy dużym ułatwieniem, np. gdy potrzebuje wyjść do pracy czy w inne miejsce, w które nie może zabrać ze sobą dziecka. Należy jednak pamiętać, aby karmienie piersią i butelką było zrównoważone, w innym przypadku dziecko może przyzwyczaić się do ułatwionego pobierania pokarmu z butelki i odmawiać karmienia piersią. Dobrze jest również zwrócić uwagę na butelkę, którą wybierzemy do karmienia mieszanego, a zwłaszcza na smoczek do butelki. Zapoznajmy się także z podstawowymi zasadami odciągania i przechowywania pokarmu. W przypadku włączenia mleka modyfikowanego, pamiętajmy aby jego wybór poprzedzony był konsultacją z lekarzem specjalistą.

 


Zbliżenie na buzię niemowlaka

Znaczenie witamin i mikroelementów w diecie małego dziecka

Witamina D3 dla dzieci i niemowląt

Każdy rodzic z pewnością nie raz słyszał jak ważne jest dostarczanie odpowiedniej ilości witamin do organizmu dziecka. Witaminy bowiem są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich narządów i przebiegu wielu ważnych dla zdrowia procesów. Na szczególną uwagę zasługuje witamina D3, która należy do tych witamin, których suplementacja okazuje się w pewnych okresach życia niezbędna. Sprawdź informacje na temat witaminy D3 dla niemowląt i starszych dzieci.
Witamina D3 – właściwości

Witamina D3 jest witaminą rozpuszczalną w tłuszczach. Może być syntezowana w skórze pod wpływem promieniowania słonecznego (UV) lub można ją dostarczyć do organizmu wraz z pokarmem. Do głównych źródeł witaminy D3 w diecie należą:

    Ryby
    Jaja
    Oleje roślinne
    Orzechy
    Niektóre warzywa i produkty zbożowe

W przypadku syntezy witaminy D3 pod wpływem promieniowania UV ważne jest, aby pamiętać, że synteza ta zachodzi w różnym stopniu w zależności od ekspozycji na słońce – w okresie zimowym będzie znacznie obniżona i właśnie wtedy należy szczególnie przemyśleć sprawę ewentualnej suplementacji witaminy D3.
Witamina D3 – rola w organizmie

Witamina D3 odgrywa znaczącą rolę w organizmie człowieka, a szczególnie u niemowlaka. Wpływa ona bowiem na:

    Prawidłowy rozwój mocnego szkieletu (stan kości, zębów)
    Wchłanianie wapnia i fosforu z jelit
    Prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego
    Stan skóry (łagodzi stany zapalne skóry)
    Odporność organizmu

Stąd tak ważne jest, aby nie dochodziło do niedoboru witaminy D3 u niemowlaka i starszego dziecka.

Niedobór witaminy D3 u dzieci

Ze względu na to, że dzieci coraz więcej czasu spędzają w pomieszczeniach zamkniętych i nie są wystawiane na promieniowanie słoneczne pojawia się problem niedoboru witaminy D3 w ich organizmach. Dotyczy to dzieci nieco dojrzalszych. Co najgorsze, skutki niedoboru tej witamy są poważne.

Najbardziej niebezpieczna jest krzywica, czyli choroba, w której dochodzi do upośledzenia wchłaniania wapnia z przewodu pokarmowego, co z kolei prowadzi do zaburzenia struktury kości – stają się one miękkie, słabo uwapnione i podatne na odkształcenia. W związku z tym w przyszłości u maluchów z niedoborem witaminy D3 może dochodzić do zaburzeń mineralizacji kości, spowolnienia procesu ich wzrostu, a w konsekwencji do osteopenii (utraty masy kości) i osteoporozy. Mówiąc wprost, dzieci takie będą niższe niż powinny, a ich kości będą bardziej narażone na złamania.
Inne skutki niedoboru witaminy D3 u dzieci:

    wady postawy,
    słabe, kruche zęby,
    stany zapalne skóry,
    zwiększona podatność na infekcje.

Witamina D3 – dawkowanie i ewentualna suplementacja witaminy D3 u niemowląt

W przypadku niemowląt karmionych piersią systematyczne podawanie witaminy D3 jest konieczne, gdyż mleko mamy nie zawiera odpowiedniej ilości tej witaminy. Zazwyczaj zaleca się podawanie 400 jednostek międzynarodowych (j.m.) na dobę, preparaty witaminy D3 są dostępne w kroplach lub kapsułkach.

Natomiast jeśli chodzi o maluchy karmione mlekiem modyfikowanym, dodatkowa suplementacja nie jest potrzebna, ponieważ te mleka zawierają odpowiednią dawkę witaminy D3 (pod warunkiem, że dziecko zjada zalecaną ilość mleka). Ocena potrzeby suplementacji w tym przypadku należy do lekarza pediatry.
Przedawkowanie witaminy D3 u dzieci

WAŻNE: Nigdy nie należy podawać dziecku witaminy D3 w większej dawce niż zaleconej przez lekarza, ponieważ nadmiar witaminy D3 jest również szkodliwy dla tak małego organizmu. Przedawkowanie witaminy D3 u dzieci może doprowadzić do zatrucia witaminą i/lub uszkodzenia nerek malucha.

Żelazo dla niemowląt

Rola żelaza, zapotrzebowanie na żelazo u niemowlaka

Żelazo należy do mikroelementów, czyli do pierwiastków, na które zapotrzebowanie u człowieka wynosi poniżej 100 mg na dobę. Niemniej jednak jego rola jest kluczowa w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Żelazo dla niemowląt odgrywa szczególnie ważną rolę – jest niezbędne dla rozwoju funkcji poznawczych.
Rola żelaza dla niemowląt

Żelazo jest pierwiastkiem, który odgrywa ogromną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Jest składnikiem wielu komórek, ale najwięcej (aż około 70%) żelaza znajduję się w hemoglobinie, czyli w białku krwi, którego główną funkcją jest transport tlenu.

Znaczna ilość żelaza występuje także w mioglobinie, czyli białku znajdującym się w mięśniach, którego rola związana jest z magazynowaniem tlenu. Żelazo wchodzi również w skład enzymów, które biorą udział w metabolizmie komórek.

Żelazo dla niemowląt i dzieci odgrywa szczególną rolę, ponieważ jest ono niezbędne do prawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, a w związku z tym jego odpowiednia podaż w diecie dziecka może wspierać rozwój funkcji poznawczych.
Zapotrzebowanie na żelazo u niemowlaka

Mleko mamy do 6 miesiąca życia dziecka (urodzonego o czasie) w pełni pokrywa zapotrzebowanie niemowlaka na żelazo. Niemowlęta, które są karmionemlekiem modyfikowanym, powinny otrzymywać produkty zastępujące mleko kobiece wzbogacane żelazem (4-8 mg/l), natomiast w przypadku mieszanek do żywienia następnego, powinny one być wzbogacone w żelazo, aczkolwiek nie określa się jaka jego ilość byłaby optymalna.

Należy jednak pamiętać, że od 6 miesiąca życia w diecie niemowlaka powinny pojawić się pokarmy uzupełniające, zawierające żelazo. Produkty bogate w żelazo, dla dzieci, to między innymi mięso, pieczywo, kasze, jaja, niektóre warzywa (np. buraki czy zielony groszek) i rośliny strączkowe (fasola czy bób).
Niedobór żelaza u niemowlaka, a anemia

Zgodnie z aktualnym stanowiskiem ESPGHAN, niedokrwistość z niedoboru żelaza u niemowląt i małych dzieci występuje rzadko. W związku z tym mamy, których maluchy urodziły się o czasie, nie powinny się nadmiernie martwić o to, że ich dziecko będzie miało anemię (czyli zbyt niski poziom hemoglobiny we krwi).
Suplementacja żelaza u niemowląt

Zgodnie z zaleceniami, nie ma potrzeby, aby niemowlętom i małym dzieciom, które zostały urodzone o czasie i są zdrowe, podawać żelazo dodatkowo (tzn. że ilość żelaza znajdująca się w podawanych pokarmach jest zazwyczaj wystarczająca).

W przypadku niemowląt z grupy ryzyka (np. ograniczona możliwość spożywania pokarmów uzupełniających zawierających żelazo, niski standard życia) profilaktyczne podawanie żelaza może być uzasadnione.

Decyzję o ewentualnej suplementacji żelaza podejmuje pediatra.

Witamina K dla noworodka

Dlaczego jej podawanie jest tak ważne?

Coraz więcej słyszy się o nowych „modach” w medycynie, które powoli przybywają do Polski z krajów zachodnich. Jedną z takich „nowinek” jest rezygnacja z podawania noworodkom zastrzyku z witaminą K po porodzie. Warto dowiedzieć się zatem dlaczego podawanie witaminy K dla noworodka jest tak ważne i jakie mogą być konsekwencje niedoboru tej witaminy w organizmie dziecka.
Witamina K dla niemowląt – kilka podstawowych informacji

Witamina K należy do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, a jej rolą jest udział w krzepnięciu krwi. U zdrowych starszych dzieci i dorosłych jest produkowana przez bakterie jelitowe, a produkcja ta pokrywa nawet do 96% zapotrzebowania na tę witaminę.

W przypadku noworodków jest nieco inaczej, ponieważ ich przewód pokarmowy jest względnie jałowy (brakuje bakterii, które zajmowałyby się syntezą witaminy K).
Jakie są skutki niepodania witaminy K po porodzie?

U niektórych noworodków, które nie otrzymają witaminy K po porodzie, mogą wystąpić krwawienia z różnych narządów i części ciała (np. z przewodu pokarmowego czy układu moczowego), czyli tzw. choroba krwotoczna noworodków (a wedle aktualnego nazewnictwa „krwawienia związane z niedoborem witaminy K.)

Czasami między 2. a 12. tygodniem życia mogą się ujawnić późne objawy niedoboru witaminy K w postaci krwawień do skóry, z przewodu pokarmowego oraz szczególnie groźne dla życia wylewy krwi do mózgu.

Witamina K – od kiedy podawać ją dziecku i w jakich przypadkach?

Jeśli maluch jest karmiony mlekiem modyfikowanym to jego „własna produkcja” witaminy K rozpoczyna się po 2 tygodniu życia. U tych dzieci (oprócz podania witaminy K przez lekarza w 1 dobie życia) dodatkowa suplementacja witaminą K nie jest wskazana, ponieważ mleka modyfikowane zawierają jej odpowiednie dawki.

Gdy maluch jest karmiony wyłącznie mlekiem mamy podawanie witaminy K jest konieczne, ponieważ jelita tych dzieci zasiedlają najpierw inne bakterie, które nie zajmują się syntezą tej witaminy. Na dodatek witamina K jest obecna w mleku matki w bardzo małych ilościach, a u kobiet stosujących dietę ubogą w witaminę K, ilość ta nie jest wystarczająca, by pokryć dzienne zapotrzebowanie niemowlęcia. Brak dodatkowej suplementacji mógłby doprowadzić do niebezpiecznych dla zdrowia i życia malucha krwotoków.
Jak długo podawać dziecku witaminę K? Jaka dawka witaminy K dla niemowląt jest wskazana?

Noworodkom karmionym wyłącznie piersią należy podawać 25 µg witaminy K codziennie przez pierwsze 3 miesiące życia.

Natomiast jeśli dziecko jest karmione mlekiem mamy, a dodatkowo jest dokarmiane mlekiem modyfikowanym sprawę ewentualnej dodatkowej suplementacji witaminy K należy omówić z lekarzem.

Kwas DHA

Co to jest i jak wpływa na prawidłowy rozwój dziecka?

Obecnie rynek suplementów diety proponuje rodzicom szereg preparatów zawierających kwas DHA. Dodatkowo w mediach wiele słyszy się na temat konieczności stosowania diety bogatej w ten kwas. Szczególnie ważne wydaje się podawanie DHA dzieciom do 3 roku życia.
Kwas DHA – co to takiego ?

DHA czyli kwas dokozaheksaenowy (z grupy kwasów omega-3) należy do rodziny kwasów NNKT (niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych). Nazwa NNKT nie jest tu przypadkowa – suplementacja kwasami należącymi do tej grupy jest konieczna, gdyż organizm nie potrafi sam ich syntetyzować, a odgrywają one znaczącą rolę w funkcjonowaniu wielu organów. Naturalnie występują w mleku mamy, ale też w roślinach, rybach i owocach morza. Z rodziny kwasów NNKT organizm przygotowuje kwas DHA i ARA (kwas arachidonowy w grupie kwasów omega-6), z małym wyjątkiem organizm niemowląt do 6 m-ca życia nie przetwarza NNKT w kwasy DHA i ARA.
Dlaczego kwas DHA jest tak ważny w diecie małego dziecka?

W ciągu 1. roku życia dziecko rozwija się bardzo dynamicznie i dostarczanie odpowiedniej ilości wszystkich niezbędnych składników odżywczych wydaje się być kluczowe, aby każdy układ organizmu (pokarmowy, nerwowy itd.) mógł się prawidłowo rozwijać.

W przypadku mózgu i siatkówki oka szczególnie ważny jest kwas DHA, gdyż właśnie w tych strukturach wykryto go w dość dużych ilościach – stąd tak istotne jest jego podawanie wraz z dietą..

 

Źródła DHA – gdzie występuje ten kwas?

Do najważniejszych źródeł kwasu DHA w diecie dziecka należą:

    Mleko matki
    Mleko modyfikowane – wszystkie rodzaje są obowiązkowo wzbogacane w kwasy NNKT, a mleka początkowe (od urodzenia) i niektóre mleka następne (po 6. miesiacu życia) są wzbogacane również i w DHA i ARA
    Ryby, głównie drobne ryby morskie np. łosoś, śledź, makrela


Kwas DHA – jaka jest zalecana dawka dla dziecka?

Zalecana dawka kwasu DHA dla dzieci do 3 r.ż. to 150-200 mg na dobę, czyli 1-2 porcje ryb tygodniowo.
Kwas DHA – czy dodatkowa suplementacja jest konieczna?

Jeśli maluch jest karmiony piersią dodatkowa suplementacja DHA nie jest potrzebna.

Natomiast w przypadku niemowląt, które są karmione mlekiem modyfikowanym wszystko zależy od rodzaju mleka (czy jest ono wzbogacone w DHA czy też nie) oraz od pozostałych pokarmów spożywanych przez malucha. Decyzję o ewentualnym podawaniu maluchowi suplementów diety z kwasem DHA należy podjąć po konsultacji z lekarzem.

Kwas ALA w diecie dziecka

Kwas alfa linolenowy (ALA) należy do grupy niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) typu omega-3. Choć zapotrzebowanie nie jest duże (zalecenia określają zapotrzebowanie na kwas alfa linolenowy w odniesieniu do zapotrzebowania na energię i wynosi ono 0.5% energii). Odgrywa on ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu.
Źródła kwasów omega-3 w diecie dziecka

Podstawowym źródłem kwasów omega-3 w diecie dziecka jest mleko mamy, a gdy nie może być karmione piersią- mleko modyfikowane (wszystkie rodzaje mlek modyfikowanych są obowiązkowo wzbogacane w kwasy NNKT). W pożywieniu kwasy omega-3 znaleźć można przede wszystkim w rybach (np. łosoś, śledź, makrela) oraz olejach roślinnych (np. słonecznikowym, sojowym, rzepakowym).
Rola kwasu alfa linolenowego

Podaż kwasu alfa linolenowego w diecie jest niezbędna, ponieważ jest on prekursorem długołańcuchowych, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, czyli tzw. LCPUFA, a co ważne, nie jest on syntetyzowany przez organizm. W wyniku reakcji enzymatycznych kwas ten jest przekształcany do wcześniej wspomnianych LCPUFA, do których należą dwa kluczowe związki: DHA i EPA. Kwas alfa linolenowy i pozostałe dwa wymienione kwasy z rodziny kwasów omega-3 odgrywają ważną rolę w prawidłowym wzroście, rozwoju oraz właściwym funkcjonowaniu organizmu, w tym szczególnie mózgu, narządu wzroku oraz układu sercowo-naczyniowego.

Rola kwasu DHA

W przypadku niemowląt i małych dzieci na szczególną uwagę zasługuje DHA, czyli kwas dokozaheksaenowy. Jest on powszechnie występującym w organizmie składnikiem błon komórkowych, czyli elementów podstawowych, które budują komórki.

Stosunkowo dużą zawartość DHA stwierdza się w błonach komórek nerwowych (mózgu) i siatkówki (czyli elementu budowy oka). Stąd tak ważna jest odpowiednia podaż kwasu alfa linolenowego i DHA, aby zapewnić możliwość prawidłowego rozwoju organizmu, w tym szczególnie mózgu dziecka oraz wzroku.

Warto jednak zwrócić uwagę, że organizm malucha do 6 miesiąca życia nie przetwarza kwasu alfa linolenowego do DHA. Właśnie dlatego mleka początkowe (od urodzenia) i niektóre mleka następne (po 6. miesiącu życia) są wzbogacane w DHA.
Rola kwasu EPA

Drugim, ważnym związkiem powstającym w wyniku przemian z kwasu alfa linolenowego jest EPA, czyli kwas eikozapentaenowy. EPA wpływa dobroczynnie głównie na serce i naczynia krwionośne. Jest to związane z jego przekształceniami do innych związków, które z kolei wpływają m.in. na obniżenie ciśnienia (poprzez rozluźnienie mięśniówki naczyń) oraz mają właściwości przeciwzakrzepowe.